رمزگشایی از ابرقدرت پنهان مغز؛ «تاب‌آوری شناختی» جایگزین نظریه پلاک‌های آمیلوئیدی شد

به گزارش سرویس علمی پایگاه خبری سپهر روان، انقلابی بزرگ در درک دانشمندان از بیماری آلزایمر و پیری مغز در حال رخ دادن است. برای دهه‌ها، تحقیقات بر روی پروتئین‌های سمی مغز نظیر آمیلوئید و تاو متمرکز بود، اما مطالعه‌ای که اخیراً در مجله معتبر Neurology منتشر شده، این فرضیه را به چالش کشیده است.

این پژوهش که بر روی نزدیک به ۴۰۰۰ فرد مسن از چندین کشور انجام شد، بر روی افرادی متمرکز بود که به «سوپرموورها» (Super Movers) معروف هستند؛ افرادی که سرعت راه رفتن آنها به طرز چشمگیری بالاتر از حد انتظار برای سنشان است. نتایج نشان داد که این افراد تقریباً نصف همسالان خود در معرض خطر ابتلا به اختلالات شناختی قرار دارند و کاهش حافظه و عملکرد اجرایی در آنها بسیار کندتر رخ می‌دهد.

اما شگفت‌انگیزترین بخش ماجرا زمانی رخ داد که محققان پس از مرگ این افراد، به بررسی مغز آنها پرداختند. آنها دریافتند که میزان پلاک‌های آمیلوئیدی و گره‌های تاو در مغز این «سوپرموورها» هیچ تفاوتی با افرادی که دچار زوال عقل شده بودند، ندارد. به بیان دیگر، این افراد علیرغم داشتن مغزی پر از پلاک، هرگز علائم بالینی آلزایمر را نشان ندادند.

دکتر دیوید پرلموتر، متخصص مغز و اعصاب، در این باره می‌گوید: «این یافته نشان می‌دهد که سوال اصلی این نیست که چقدر پلاک در مغز داریم، بلکه این است که مغز چقدر می‌تواند این آسیب را تحمل کند و خود را تطبیق دهد. این همان چیزی است که ما تاب‌آوری شناختی یا مغزی می‌نامیم» .

راز این تاب‌آوری در سبک زندگی نهفته است. محققان دریافتند که «سوپرموورها» به طور منظم ورزش می‌کردند، رژیم غذایی ضدالتهابی داشتند، خواب باکیفیتی را تجربه می‌کردند و از نظر اجتماعی فعال بودند. این عوامل به جای پاکسازی پلاک‌ها، محیط داخلی مغز را بهبود می‌بخشند؛ عملکرد میتوکندری را بهینه می‌کنند، التهاب مزمن را کاهش می‌دهند و سلول‌های ایمنی مغز (میکروگلیا) را در حالت محافظتی نگه می‌دارند . این یافته، امیدی تازه برای پیشگیری از زوال عقل ایجاد کرده و نشان می‌دهد که ساخت یک مغز مقاوم، با اتخاذ عادات سالم روزانه، کاملاً در دسترس همگان است.