طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی درمان تعلل‌ورزی دانشجویان؛ پژوهشی نوین از دانشگاه خلیج‌فارس

به گزارش پایگاه خبری سپهر روان، تعلل‌ورزی تحصیلی، یکی از معضلات شایع در میان دانشجویان، نه‌تنها عملکرد تحصیلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه به سلامت روان و روابط اجتماعی آنان نیز آسیب می‌زند. با وجود این، بسیاری از مداخلات موجود، صرفاً بر اساس مدل‌های از پیش‌تعیین‌شده طراحی شده‌اند و کمتر به تجربه‌ی زیسته و دیدگاه خود دانشجویان توجه داشته‌اند. پژوهشی جدید که در نشریه PsyCh Journal منتشر شده، این خلأ را با رویکردی نوآورانه پر کرده است.

روش‌شناسی پژوهش؛ تلفیق کیفی و کمی

این مطالعه در دو فاز اصلی انجام شده است:

• فاز کیفی (نظریه زمینه‌ای): پژوهشگران با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای، به بررسی عمیق تجارب ۲۲ دانشجوی دارای تعلل‌ورزی بالا در دانشگاه خلیج‌فارس پرداختند. از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، کدگذاری‌های باز، محوری و انتخابی، مدل پارادایمی تعلل‌ورزی ترسیم شد. هسته‌ی مرکزی این مدل، «تعلل‌ورزی به‌عنوان راهبرد تنظیم هیجانی در پاسخ به فشار تحصیلی» شناسایی شد.

• فاز کمی (شبه‌آزمایشی): پس از طراحی بسته‌ی آموزشی مبتنی بر مدل کیفی، این بسته بر روی ۷۰ دانشجوی دارای تعلل‌ورزی بالا (۳۵ نفر گروه آزمایش و ۳۵ نفر گروه کنترل) اجرا شد. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه، مداخله‌ای ترکیبی مبتنی بر شناخت‌درمانی (CBT) ، ذهن‌آگاهی، افزایش انگیزه و مدیریت زمان را دریافت کرد.

یافته‌های کلیدی پژوهش:

نتایج این پژوهش نشان‌دهنده‌ی اثربخشی چشمگیر بسته‌ی آموزشی بود:

• کاهش معنادار تعلل‌ورزی: میانگین نمرات تعلل‌ورزی گروه آزمایش از ۴۸.۲۲ در پیش‌آزمون به ۳۷.۷۷ در پس‌آزمون کاهش یافت، در حالی که این کاهش در گروه کنترل ناچیز بود. تحلیل کوواریانس نشان داد که این تفاوت از نظر آماری معنادار است (F=19.98, p<0.001).

• شناسایی عوامل چندگانه: پژوهش نشان داد که تعلل‌ورزی صرفاً مشکل مدیریت زمان نیست، بلکه شبکه‌ای پیچیده از عوامل شخصیتی (مانند کمال‌گرایی و کم‌اعتمادی به خود)، خانوادگی، انگیزشی و محیطی (مانند فضای مجازی) است که در تعامل با یکدیگر، یک چرخه‌ی معیوب خودتقویت‌کننده را شکل می‌دهند.

اهمیت این یافته برای نظام آموزشی و مشاوره:

این پژوهش گامی مهم از «درک» به «مداخله» در حوزه‌ی تعلل‌ورزی برداشته است. با شناسایی ریشه‌های چندلایه‌ای این پدیده از زبان خود دانشجویان، یک بسته‌ی آموزشی هدفمند و بومی‌ساز طراحی شده که می‌تواند در مراکز مشاوره‌ی دانشگاه‌ها و کارگاه‌های آموزشی مورد استفاده قرار گیرد. این بسته با ترکیب تکنیک‌های شناختی (اصلاح باورهای غیرمنطقی)، رفتاری (تکنیک‌های مدیریت زمان و برنامه‌ریزی) و هیجانی (ذهن‌آگاهی و تنظیم هیجان)، رویکردی جامع برای شکستن چرخه‌ی تعلل ارائه می‌دهد.

دسترسی به مقاله اصلی:

علاقه‌مندان به مطالعه‌ی کامل این پژوهش و مشاهده‌ی جزئیات بسته‌ی آموزشی می‌توانند از طریق لینک مستقیم زیر به مقاله دسترسی پیدا کنند:

🔗 لینک مقاله در PubMed:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42386568/